Unikatowy rękopis „Mazurka Dąbrowskiego” odnaleziony w Poznaniu

Niecodzienne odkrycie wzbogaca poznańską kulturę i narodowe dziedzictwo muzyczne. W jednym ze zbiorów Biblioteki Raczyńskich natrafiono na pierwszą znaną kompletną partyturę nutową „Mazurka Dąbrowskiego”, pochodzącą z 1821 roku. Sensacyjny dokument odnalazł się w partyturze rzadko wystawianej sztuki teatralnej „Kościuszko nad Sekwaną”.

Jak doszło do odkrycia – historia zbiorów i badania

Zbiory dawnego Teatru Polskiego, obejmujące zarówno unikatowe druki, jak i materiały muzyczne, trafiły do Biblioteki Raczyńskich ponad pół wieku temu. Przez lata pozostawały one niemal niewidoczne dla badaczy. Dopiero od 2022 roku, po zmianach na stanowisku dyrekcji, przeprowadzono szczegółową kwerendę tych materiałów. Praca zespołu pod kierunkiem Katarzyny Kamińskiej zyskała nową dynamikę w ramach inicjatywy „Spotkanie z Arcydźwiękiem”, której celem jest wydobywanie z zapomnienia cennych dzieł muzycznych oraz ich prezentacja współczesnej publiczności.

Przełomowe badania – ślad prowadzi do hymnu

W trakcie pogłębionych analiz muzycznych XIX-wiecznych sztuk teatralnych, badaczka dr Magdalena Komosa wraz z kompozytorem Mariuszem Matuszewskim natknęli się na partyturę „Kościuszki nad Sekwaną”. Przygoda badawcza nabrała tempa, gdy w piątym numerze tej partytury rozpoznano charakterystyczną melodię „Mazurka Dąbrowskiego”. To najstarszy zachowany rękopis nutowy polskiego hymnu narodowego, dotychczas nieznany w tak kompletnej formie.

Kontekst historyczny – rola muzyki w teatrze XIX wieku

Odkrycie rzuca nowe światło na znaczenie muzyki w dawnym teatrze. W epoce, gdy muzyka była nieodłącznym towarzyszem spektakli, orkiestry składały się nawet z 30 instrumentalistów. Dla uniknięcia cenzury, twórcy często dostosowywali teksty piosenek, co mogło skutkować nieobecnością oryginalnych słów Wybickiego właśnie w tym rękopisie. Takie praktyki były powszechne i pozwalały na zachowanie patriotycznych treści w czasach zaborów.

Zapowiedź wydarzenia – okazja dla poznaniaków

10 listopada Biblioteka Raczyńskich zaprosi mieszkańców na niezwykłe widowisko – odtworzenie sztuki „Kościuszko nad Sekwaną” z historyczną muzyką, tuż przed obchodami Narodowego Święta Niepodległości. Spektakl odbędzie się w reprezentacyjnym holu biblioteki i pozwoli przenieść się w klimat XIX-wiecznego teatru. Szczegóły organizacyjne zostaną podane niebawem, jednak już teraz wiadomo, że to wydarzenie będzie unikalną okazją, by zetknąć się z historią narodowego hymnu i tradycji muzycznej Poznania.

Znaczenie dla mieszkańców i kultury miasta

Odnalezienie rękopisu to nie tylko sukces badaczy, ale także powód do dumy dla społeczności Poznania. Kształtowanie lokalnej tożsamości przez odkrycia historyczne pokazuje, jak ważna jest troska o archiwa oraz aktywność naukowa. Poznań ma kolejny powód, by być dumnym ze swojej roli na mapie polskiej kultury.